نقش کولین در بدن طیور:
کولین یک ماده مغذی ضروری است که نقشهای متعددی در بدن دارد:
-
متابولیسم چربیها و جلوگیری از کبد چرب
-
ساخت فسفولیپیدها برای غشاهای سلولی
-
انتقالدهنده عصبی (استیلکولین)
-
متابولیسم هموسیستئین (در کنار ویتامینهای B12 و فولات)
-
رشد و توسعه اسکلت و بهبود عملکرد عضلات
ارتباط بین کمبود کولین و لنگش در مرغ مادر:
-
ضعف استخوانبندی و غضروفها
کولین در ساختار غضروفها و استخوانها نقش دارد. کمبود آن ممکن است باعث:
تضعیف مفاصل،
بدشکلی استخوانها (خصوصاً در جوجهها یا مرغهای مادر جوان)،
اختلال در ساخت ماتریکس استخوان شود.
این موارد میتوانند پیشزمینهای برای لنگش باشند.
-
تأثیر بر رشد عضلات و اعصاب
کولین در انتقال پیامهای عصبی نقش دارد (از طریق استیلکولین). اختلال در آن ممکن است باعث ضعف عضلانی و ناهماهنگی عضلات پا شود، که میتواند منجر به لنگیدن شود. -
افزایش تجمع چربی و استرس اکسیداتیو
در نتیجه کمبود کولین، تجمع چربی در کبد و اختلال در عملکرد متابولیکی رخ میدهد که بهطور غیرمستقیم بر سلامت عمومی و سیستم اسکلتی-عضلانی اثر منفی میگذارد.
شواهد علمی:
در طیور، بهخصوص مرغهای مادر گوشتی که وزن بالایی دارند، تعادل تغذیهای اهمیت زیادی دارد. کمبود کولین ممکن است باعث مشکلات اسکلتی مانند perosis (جا افتادگی تاندون)، ضعف پا و لنگش شود.
برخی مطالعات نشان دادهاند که تأمین کولین کافی همراه با سایر ویتامینهای گروه B و متیونین میتواند از بروز این مشکلات پیشگیری کند.
حد سمیت کولین در جیره طیور نسبت به نیاز روزانه نسبتاً بالا است و معمولاً چند برابر مقدار مورد نیاز میتوان کولین را بدون ایجاد علائم مسمومیت مصرف کرد. با این حال، باید به تعادل سایر مواد مغذی (بهویژه متیونین) و فرم کولین توجه شود.
| نوع پرنده | نیاز تقریبی کولین (بر حسب mg/kg جیره) |
|---|---|
| جوجه گوشتی (ابتدای رشد) | 1200–1500 |
| مرغ مادر گوشتی | 1200–1400 |
| مرغ تخمگذار | 1100–1300 |
حد سمیت کولین در طیور:
مطالعات نشان دادهاند که طیور میتوانند تا 4 تا 5 برابر نیاز روزانه کولین را بدون بروز علائم واضح سمیت تحمل کنند.
برای مثال:
اگر نیاز جوجه گوشتی 1200 میلیگرم در کیلوگرم جیره باشد، مصرف تا حدود 5000–6000 mg/kg ممکن است هنوز بدون عارضه باشد.
نکات مهم درباره سمیت کولین:
-
فرم کولین مهم است: معمولاً کولین بهصورت کلراید کولین (Choline Chloride) استفاده میشود که در دوزهای بالا خاصیت رطوبتگیری دارد و میتواند موجب کاهش پایداری ویتامینها و کیک شدن خوراک شود.
-
تأثیر بر سایر مواد مغذی: سطوح بسیار بالای کولین میتواند بر تعادل متیونین، فولات و ویتامین B12 تأثیر بگذارد.
-
استفاده اقتصادی: فراتر رفتن از نیاز طیور به کولین نهتنها ممکن است سودی نداشته باشد، بلکه از نظر اقتصادی هم توجیهپذیر نیست.
نتیجهگیری:
طیور تحمل بالایی به کولین دارند و سمیت آن نسبت به بسیاری از مواد مغذی پایینتر است.
حد سمیت کولین تقریباً 4–5 برابر نیاز روزانه است.
اما دوزهای بالاتر فقط در شرایط خاص (مثل استرس بالا، کمبود متیونین، یا در مرغ مادر سنگینوزن) توصیه میشود و باید با دقت تنظیم شود.
گروه تحقیق و توسعه مجموعه شرکت تولیدی خرمدشت