سبوس گندم (WB)، پوستههای برنج، جو دوسر، آفتابگردان و سویا، تراشههای چوب و فرآوردههای جانبی صنعتی فیبر، از مهمترین منابع فیبر نامحلول برای تولید پایدار طیور به شمار میآیند. فیبر نامحلول (IF) در جیرههای طیور فراتر از یک عامل رقیقکننده است، چرا که عملکرد، بومشناسی دستگاه گوارش و سلامت پرنده را بهبود میبخشد. افزودن ۲٫۵ تا ۳٫۵ درصد فیبر نامحلول به جیره میتواند کارایی خوراک و قابلیت هضم مواد مغذی را افزایش دهد، در حالی که فیبر محلول (SDF) با افزایش ویسکوزیته، زمان عبور رودهای و کاهش مصرف خوراک، قابلیت هضم و نرخ رشد همراه است. مزایای تغذیهای سبوس گندم شامل محتوای بالای فیبر (۴۸–۵۳ درصد)، پروتئین (۹٫۶–۱۸٫۶ درصد)، ویتامینهای گروه B، بتائین و مواد معدنی است و به بهبود وضعیت سلامت و تولید کمک میکند. از تخمیر میکروبی به منظور ارتقاء ارزش تغذیهای فیبر سبوس گندم از طریق افزودن قارچها، باکتریها و مخمرها استفاده میشود. سبوس گندم سرشار از میکروارگانیسمهای فیبری خوراکی مانند Aspergillus، Saccharomyces، Lactobacillus و Bacillus است که در فرآیند تخمیر تحت شرایط کنترلشده (دمای مناسب، pH، اکسیژن و رطوبت) رشد میکنند و باعث بهبود ارزش غذایی، قابلیت هضم و سلامت دستگاه گوارش میشوند؛ به این ترتیب، سبوس گندم به یک ماده خوراکی ارزشمند در تغذیه طیور تبدیل میشود. چالش اصلی استفاده از سبوس گندم، محتوای بالای فیبر و حضور عوامل ضدتغذیهای است که هضم و جذب مواد مغذی، ویسکوزیته روده و ترکیب میکروبی را تحت تأثیر قرار میدهد. جیرههای رقیقشده با سبوس گندم بر مقدار آنزیمهای درونزاد و برونزاد، طول روده و وزن نسبی سنگدان تأثیرگذارند. یکی از مزایای کمتر مورد توجه سبوس گندم در تغذیه تکمعدهایها، وجود فیتاز درونزاد آن است که دسترسی زیستی فسفر و سایر مواد مغذی را افزایش میدهد و نیاز به افزودن فیتاز برونزاد و منابع فسفات را کاهش میدهد. فیتاز درونزاد سبوس گندم در pH ۳ تا ۵ به طور کامل توسط فیتاز میکروبی موجود در لایه آلرون آزاد میشود. فعالیت فیتاز به نوع گندم و ماتریس فیتاز وابسته است. افزودن سطوح مناسب آنزیمهای برونزاد در تنظیم بیان ژن آنزیمهای گوارشی مؤثر است و رهایش عناصر کمیاب و ماتریس استخوانی را بهبود میبخشد. در این مرور و بر اساس شواهد موجود در متون علمی، نتیجهگیری شد که مزایای استفاده از سبوس گندم به مراتب از سایر منابع فیبری بیشتر است؛ هرچند تحقیقات بیشتری برای مقایسه این منبع ارزشمند فیبر از نظر بومشناسی روده، بیان ژن، قابلیت هضم، رفتار و تعامل آن با منابع مختلف چربی مورد نیاز است.
Salahi, A., Attia, Y., Zabermawi, N., Bovera, F., Shafi, M., Laudadio, V., & Tufarelli, V. (2025). Wheat Bran Beyond a Fiber Source for Sustainable Poultry Nutrition: A Comprehensive Review. Journal of the Hellenic Veterinary Medical Society, 76(2), 9321–9348.
https://doi.org/10.12681/jhvms.39381
گروه تحقیق و توسعه مجموعه شرکت تولیدی خرمدشت